Một báo giá ghi “độ cứng 250”, một biên bản ghi HRC, còn bản vẽ yêu cầu HV. Trước khi kết luận lô thép đạt hay không đạt, bộ phận mua hàng cần làm rõ đang so sánh kết quả nào, đo ở đâu và trong trạng thái nào. BVM biên soạn ngày 18/10/2026, tập trung vào cách đọc hồ sơ độ cứng trong giao dịch thép chế tạo.
Ba ký hiệu, ba cách đọc
Với kim loại, độ cứng thường được hiểu là khả năng chống lại vết lõm do đầu thử tạo ra. TWI — Phần 1 giải thích phép thử Brinell dùng đầu bi, Vickers dùng đầu kim cương dạng chóp.
| Ký hiệu thường gặp | Cách nhận diện trên hồ sơ |
|---|---|
| HB / HBW | Kết quả Brinell; giữ nguyên ký hiệu và điều kiện thử trong báo cáo |
| HRC | Thang C của phép thử Rockwell; chữ C là phần cần thiết của kết quả |
| HV | Kết quả Vickers; đọc kèm tải thử được ghi trong báo cáo |
Các thang xuất hiện trong tài liệu đối chiếu Buehler. Không so sánh trực tiếp hai con số khác thang chỉ vì một số lớn hơn.
Quy đổi không phải một phép đo mới
Buehler ghi rõ các số trong bảng quy đổi là xấp xỉ. Vì vậy, nếu nhà cung cấp đưa kết quả được máy hoặc phần mềm đổi sang thang khác, BVM đề xuất yêu cầu ghi cả kết quả gốc, phương pháp gốc và căn cứ quy đổi. Không tự biến con số quy đổi thành kết quả đã đo trực tiếp theo thang yêu cầu.
TWI — Phần 2 cho biết thiết bị cầm tay có thể hiển thị kết quả đã quy đổi. Khi hai bên bất đồng, nên thống nhất phương pháp đối chứng và đơn vị kiểm tra trước khi quyết định nghiệm thu.
Cùng một lô thép, cần thống nhất phạm vi kiểm tra
BVM đề xuất ghi rõ trong yêu cầu mua hoặc kế hoạch kiểm tra:
- Trạng thái vật liệu: kiểm tra thép lúc giao phôi hay sau công đoạn xử lý của bên gia công?
- Vị trí: đo trên bề mặt giao hàng, vùng đã chuẩn bị hay mẫu cắt tại vị trí được thống nhất?
- Tiêu chí: khoảng chấp nhận, thang đo, phương pháp, số điểm và cách xử lý kết quả bất thường theo hồ sơ áp dụng.
- Truy xuất: mã mẫu gắn với số mẻ/lô, người thử và báo cáo tương ứng.
Ví dụ trao đổi: “Vui lòng xác nhận yêu cầu độ cứng áp dụng khi giao phôi hay sau nhiệt luyện; gửi kết quả gốc và vị trí thử.” Câu hỏi cụ thể thường hữu ích hơn yêu cầu chung chung “thép phải đủ cứng”.
Độ cứng là một mục trong bộ hồ sơ vật liệu
Góc nhìn BVM: quyết định mua và nghiệm thu cần đối chiếu đầy đủ yêu cầu đơn hàng. Không dùng một giá trị độ cứng để tự xác nhận mác thép, thay thế toàn bộ chứng chỉ hoặc bỏ qua các phép thử khác đã thỏa thuận. Nếu bản vẽ chỉ ghi một con số thiếu thang đo, hãy làm rõ trước khi chốt giá và giao hàng.
BVM không đưa ra một mức HB, HRC hoặc HV chung cho mọi mác thép. Yêu cầu cụ thể phải theo vật liệu, trạng thái giao hàng và hồ sơ kỹ thuật của đơn mua.
Nguồn kỹ thuật: TWI — Hardness Testing Part 1, Part 2, Buehler — bảng đối chiếu độ cứng; kiểm tra ngày 18/10/2026. Các trang tài liệu không thể hiện ngày công bố rõ ràng; đây là bài giải thích kỹ thuật, không phải bản tin về tiêu chuẩn mới. Ảnh: minh họa BVM do AI tạo, chèn logo BVM chuẩn; không phải ảnh kiểm định hay bằng chứng một lô hàng đạt chất lượng.
